I. Lọc HEPA là gì? Nguyên lý hoạt động

Trong ngành chế biến thực phẩm, việc duy trì chất lượng không khí sạch là yếu tố quan trọng để bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm. Màng lọc HEPA (HEPA filter) được xem là công nghệ lọc khí hiệu suất cao, giúp loại bỏ bụi mịn, vi khuẩn, vi rút và các tạp chất có hại trong không khí, hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn thực phẩm trong quá trình sản xuất.

1. HEPA Filter là gì? Nguyên lý hoạt động

HEPA (High – Efficiency Particulate Air) là bộ lọc khí có khả năng loại bỏ ít nhất 99,97% các hạt bụi có kích thước ≥ 0,3 µm, giúp ngăn chặn vi khuẩn, nấm mốc và các tác nhân ô nhiễm khác trong không khí.

Cấu tạo màng lọc HEPA

• Được làm từ sợi thuỷ tinh siêu mịn, sắp xếp thành lớp lưới tạo thành mê cung vi mô có khả năng giữ lại các hạt bụi siêu nhỏ.
• Các sợi thuỷ tinh này được bốtrí theo dạng xếp chồng ngẫu nhiên, giúp tối ưu hoá diện tích lọc và nâng cao hiệu quả.
• Khung bộ lọc HEPA có thể làm bằng nhôm, thép không gỉ hoặc nhựa cứng, giúp bảo vệ lớp màng lọc và kéo dài tuổi thọ.

Hiệu suất lọc HEPA

• H10 – H12: Lọc 85 – 99,5% các hạt ≥ 0,3 µm.
• H13 – H14: Lọc 99,95 – 99,995% các hạt ≥ 0,3 µm (phù hợp với chế biến thực phẩm).
• U15 – U17 (ULPA): Lọc >99,9995% các hạt siêu nhỏ ≥ 0,12 µm (dùng trong phòng sạch cao cấp)

Màng lọc HEPA được ứng dụng rộng rãi trong các nhà máy chế biến thực phẩm để loại bỏ vi khuẩn, ngăn chặn nhiễm khuẩn chéo và đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm.

2. Nguyên lý hoạt động của màng lọc HEPA

Màng lọc HEPA hoạt động dựa trên 3 cơ chế chính, giúp loại bỏ hiệu quả bụi mịn và vi khuẩn:

• Lọc va chạm (Impact)

Khi các hạt lớn (bụi, phấn hoa, lông động vật) di chuyển trong không khí, chúng va chạm vào sợi thuỷ tinh trong bộ lọc và bị giữ lại.

Cơ chế này giúp loại bỏ các hạt bụi lớn ≥1 µm, bảo vệ màng lọc khỏi bị tắc nghẽn nhanh chóng.

• Lọc chặn (Interception)

Các hạt bụi mịn (0,3-1 µm) theo luồng khí, bị hút và bán dính vào sợi thủy tinh của bộ lọc.

Cơ chế này giúp ngăn chặn các hạt bụi nhỏ nhưng vẫn có khối lượng lớn, tránh tình trạng nhiễm bụi vào thực phẩm.

• Lọc khuếch tán (Diffusion)

Các hạt bụi siêu nhỏ (<0,3 µm, bao gồm vi khuẩn, virus) có quỹ đạo chuyển động không đều. Khi di chuyển qua màng lọc HEPA, chúng bị chặn lại do va chạm liên tục với các sợi lọc.

Đây là cơ chế giúp loại bỏ vi khuẩn, bào tử nấm mốc, virus, đảm bảo không khí sạch tối đa trong khu vực sản xuất thực phẩm.

Lưu ý khi sử dụng HEPA filter trong nhà máy thực phẩm

• Hệ thống HVAC cần có màng lọc sơ cấp (Pre-filter) để bảo vệ bộ lọc HEPA khỏi tắc nghẽn.
• Bộ lọc HEPA cần được thay định kỳ (6-12 tháng) để đảm bảo hiệu quả lọc khí.
• Kiểm tra và bảo trì hệ thống lọc khí giúp kéo dài tuổi thọ của màng lọc HEPA và đảm bảo môi trường sản xuất đạt chuẩn vệ sinh.

II. Ứng dụng của lọc HEPA trong chế biến thực phẩm

Lọc HEPA (HEPA filter) là giải pháp quan trọng giúp kiểm soát chất lượng không khí trong ngành chế biến thực phẩm. Nhờ khả năng loại bỏ bụi mịn, vi khuẩn, bào tử nấm mốc, hệ thống lọc HEPA góp phần bảo vệ thực phẩm khỏi ô nhiễm, đảm bảo tiêu chuẩn an toàn thực phẩm như ISO 14644-1, GMP, HACCP, ISO 22000.

1. Lọc HEPA trong nhà máy sản xuất thực phẩm

• Tích hợp và hệ thống HVAC để kiểm soát chất lượng không khí

Trong các nhà máy thực phẩm, hệ thống thông gió và điều hoà không khí (HVAC) đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm và chất lượng không khí.

Lọc HEPA được tích hợp vào hệ thống HVAC, giúp loại bỏ bụi mịn, vi khuẩn, bào tử nấm mốc trước khi không khí được đưa vào phòng sạch thực phẩm.

• Ngăn chặn nhiễm khuẩn trong quy trình sản xuất

Không khí trong nhà máy có thể chứa các hạt bụi siêu nhỏ, vi khuẩn, vi rút và các chất ô nhiễm khác, ảnh hưởng đến chất lượng thực phẩm.

HEPA filter giúp duy trì môi trường vô trùng, giảm nguy cơ nhiễm khuẩn chéo, bảo vệ hương vị, màu sắc và thời gian bảo quản thực phẩm.

• Đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm quốc tế

Lọc HEPA giúp các nhà máy đạt chuẩn ISO 14644-1 về cấp độ phòng sạch.

Đảm bảo sản xuất tuân thủ GMP và HACCP – hai tiêu chuẩn quan trọng trong ngành thực phẩm.

2. Ứng dụng trong từng khu vực sản xuất thực phẩm

Lọc HEPA không chỉ được sử dụng chung cho toàn nhà máy, mà còn được triển khai trong các khu vực quan trọng để đảm bảo chất lượng không khí phù hợp với từng loại sản phẩm.

Nhà máy sản xuất sữa và chế phẩm từ sữa

• Nguy cơ ô nhiễm: Sữa là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn phát triển, dễ bị nhiễm khuẩn nếu không khí không được kiểm soát tốt.
• Giải pháp:

– Lọc HEPA giúp loại bỏ bào tử nấm mốc và vi khuẩn, bảo vệ chất lượng sữa.

– Ứng dụng trong dây chuyền thanh trùng, tiệt trùng, đảm bảo sản phẩm không bị lây nhiễm từ không khí.

– Hệ thống HVAC tích hợp HEPA Filter trong phòng sạch cấp ISO 6 – ISO 7 giúp duy trì môi trường vô trùng.

Tiêu chuẩn áp dụng: ISO 14644-1, HACCP, GMP.

Nhà máy sản xuất bánh kẹo và thực phẩm đóng gói

• Nguy cơ ô nhiễm: Bánh kẹo dễ bị ảnh hưởng bởi bụi mịn, vi khuẩn và độ ẩm trong không khí, làm giảm chất lượng, hương vị và thời gian bảo quản.
• Giải pháp: 

– Lọc HEPA giúp giảm thiểu bụi mịn và vi khuẩn, đảm bảo sản phẩm không bị biến đổi màu sắc, hương vị.

– Tích hợp vào hệ thống điều hòa không khí để kiểm soát độ ẩm và  nhiệt độ, tránh ảnh hưởng đến cấu trúc sản phẩm.

Tiêu chuẩn áp dụng: GMP, HACCP, ISO 22000.

Nhà máy chế biến thịt và hải sản

• Nguy cơ ô nhiễm: Không khí trong khu vực chế biến thịt và hải sản có chứa vi khuẩn gây bệnh (Salmonella, Listeria, E. coli), hơi nước, khí amoniac (NH₃), hydro sulfide (H₂S) có thể gây mùi khó chịu.
• Giải pháp:

– Lọc HEPA kết hợp với lọc than hoạt tính giúp loại bỏ vi khuẩn và khí độc.

– Ngăn chặn vi khuẩn Listeria, Salmonella, E. coli trong không khí, hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn thực phẩm.

– Ứng dụng trong kho bảo quản lạnh, khu vực chế biến thịt và cá tươi, giúp giữ độ tươi của thực phẩm.

Tiêu chuẩn áp dụng: GMP, HACCP, ISO 22000.

Kho bảo quản thực phẩm

• Nguy cơ ô nhiễm: 

– Không khí ô nhiễm có thể mang theo bào tử nấm mốc, bụi mịn vào kho bảo quản, ảnh hưởng đến chất lượng thực phẩm.

– Một số thực phẩm như rau quả, thịt, sữa dễ bị biến đổi chất lượng nếu tiếp xúc với khí ethylene, NH₃, H₂S.

• Giải pháp:

– Lọc HEPA giúp duy trì không khí sạch, loại bỏ bụi mịn và vi khuẩn có thể bám vào thực phẩm.

– Kết hợp với lọc than hoạt tính để khử khí độc và mùi hôi, kéo dài thời gian bảo quản thực phẩm.

– Ứng dụng trong kho lạnh, khu vực đóng gói và vận chuyển thực phẩm để bảo vệ chất lượng sản phẩm.

Tiêu chuẩn áp dụng: ISO 14644-1, HACCP.

Hãy để VCS giúp bạn tìm ra giải pháp phù hợp nhất!

Liên hệ ngay VCS – Lọc khí phòng sạch – Nâng tầm sản xuất hiện đại

Hotline: 0963.655.076 (Zalo/Call 24/7)

Email: lengocluong@vcs.vn 

Website: www.vcs.vn